Omzien naar elkaar vormt samen met de Utrechtse Vereniging van Kleine Kernen en Katalys de Gemeenschap Alliantie Utrecht (GAU). Deze alliantie is ontstaan doordat er in het kader van de Subsidieregeling Vitale Kernen behoefte onstond om initiatieven te begeleiden om te komen tot een dorpendeal. Nu de eerste dorpendeals gesloten zijn , blijkt welk een meerwaarde een institutie als de GAU heeft. Daarom heeft de GAU de politieke partijen benaderd om dit te melden en erop aangedrongen dit ingezette traject te vervolgen.
Oproep aan politieke partijen in de provincie Utrecht! Juni 2026
Stimuleer: Samen werken aan sterke buurten, wijken en dorpen
Wij, partners in de Gemeenschap Alliantie Utrecht (GAU), roepen de politieke partijen op om in hun partijprogramma’s op te nemen in navolging van andere provincies:
1. de subsidieregeling uit de Actie-agenda Vitale Samenleving – gericht op dorpendeals – in haar huidige vorm voort te zetten;
2. te onderzoeken of deze regeling uitgebreid moet worden naar buurten in grotere kernen/steden.
3. bovenstaande te integreren in een overkoepelend programma leefbaarheidsregelingen (Actie-agenda Vitale Samenleving, leefbaarheidsregeling en Kern met Pit) en hier een structurele regeling van te maken.
Bewoners zijn ervaringsdeskundigen als het gaat om:
Wat er echt speelt in het dorp; Wat werkt (en niet werkt) in de praktijk; Hoe je medebewoners meekrijgt; Verbinding en onderlinge hulp; Creëren van eigenaarschap
Steeds meer bewoners pakken de handschoen op en beginnen een initiatief, waar zij met elkaar producten en diensten aanbieden rondom sociale thema’s als welzijn, wonen,
leefbaarheid, eenzaamheid en zorg. Daarnaast zijn bewoners ook in toenemende mate actief met energiecollectieven, voedselproductie en op nog vele andere terreinen.
Met de Actie-Agenda Vitale Samenleving stimuleert Provincie Utrecht dit sinds 2025 in kleine kernen. Hoewel pas net begonnen – de eerste dorpendeals worden eind mei officieel afgesloten – zien we nu al een enorme versterking van gemeenschapskracht als gevolg van deze regeling! Niet alleen daar waar dit daadwerkelijk leidt tot een dorpendeal, ook op andere plaatsen worden bewoners, (maatschappelijke) organisaties, ondernemers en gemeenten geïnspireerd om de handen ineen te slaan om bij te dragen aan het vormen en versterken van gemeenschappen. Deze gemeenschappen dragen bij aan lokale en regionale doelen, dragen bij aan de vitaliteit van kernen en hebben transformatiepotentieel. Dat heeft grote impact hebben op vraagstukken rond thema’s als welzijn, wonen, participatie, eenzaamheid etc.
De Gemeenschaps Alliantie Utrecht (GAU) is een essentieel onderdeel van de aanpak waarbij Provincie en maatschappelijke partners nauw samenwerken en waarbij gebruik wordt gemaakt van ieders kracht. Deze ondersteuningsstructuur helpt bewoners hun initiatieven te verbeteren, opdat deze daadwerkelijk bijdragen aan (sociale) transitie in hun gemeenschap. De ondersteuning van deze bewonersinitiatieven in de provincie is zeer divers, verschilt per gemeente en organisatie. De GAU wordt vormgegeven in een samenwerking tussen Katalys, Omzien naar Elkaar en Utrechtse Vereniging Kleine Kernen (UVKK).
Omzien naar Elkaar heeft het overzicht van wat er in de provincie speelt als het gaat om de samenwerking en het faciliteren van bewonersinitiatieven. Katalys geeft persoonlijk advies op locatie door adviseurs over zaken als draagvlak creëren, een plan van aanpak maken, vrijwilligers werven of een ingang vinden bij de gemeente, denkt mee over financiële haalbaarheid en hoe burgerinitiatieven aan geld kunnen komen. Katalys en de Provincie Utrecht werken al jaren samen binnen het programma Kern met Pit.
UvKK verbindt dorpsbelangen, dorpshuizen, bewonersinitiatieven en betrokken professionals. Streeft naar leefbare, samenredzame en vitale dorpen.
We zien al jaren een vergelijkbare behoefte in buurten in grotere kernen. Wij zouden graag zien dat deze regeling ook voor bewoners in deze buurten beschikbaar komt. Daarmee draagt de provincie bij aan het versterken van gemeenschapskracht in de hele provincie, opdat de samenleving veel beter in staat wordt gesteld om bij te dragen aan de grote uitdagingen waar de provincie voor staat. Andere provincies hebben deze stap al met succes gezet.
Daarnaast zou de Actie-agenda Vitale Samenleving wat ons betreft een structurele regeling moeten worden. Dat klinkt als een structurele kostenpost. Onderzoek van onder andere VitaValley laat echter zien dat investeren in gemeenschappen veel meer oplevert dan het kost. En naast de zorgtransitie – waar genoemde onderzoeken zich op richten – kunnen gemeenschappen ook enorm bijdragen aan andere transities, zoals de energietransitie, de landbouw- en voedseltransitie, de ruimtelijke transitie, etc.
Samen werken mét de samenleving in plaats van vóór de samenleving.
